botondagaleria2

Historia

A comarca de Deza, pertencente á demarcación provincial de Pontevedra, está integrada por un total de seis concellos; Agolada, Dozón, Lalín, Rodeiro, Silleda e Vila de Cruces. Conforman o que se coñece como partido xudicial de Lalín, o maior da provincia en canto a extensión se refire.

O seu territorio vén imposto polos diversos accidentes xeográficos que a percorren e a limitan, sendo estes mesmos os que a dotan dun gran atractivo paisaxístico e patrimonial que converten a esta comarca de interior en reclamo turístico. Son a serra do Faro e do Farelo ao leste e a do Candán no oeste, xunto co discorrer dos ríos Ulla, Deza e Arnego os límites naturais desta área. Pese a que pola súa situación goza dun clima atlántico, a condición de val de moitas das parroquias, sendo bañadas por estes ríos, permite que xerminen especies mediterráneas que comparten hábitat coa flora e a fauna máis autóctona.

Comarca de DezaDa Alta Idade Media sábese da sucesión de gobernos suevos, visigodos e nobres ata que en 1165 Fernando II cedeu estas terras a Santiago como ofrenda ao Apóstolo. En torno ao século VI os núcleos de poboación estaban estruturados nas xurisdicións de Deza, Dozón e Camba que por aqueles tempos pertencían á provincia de Lugo; mentres Borraxeiros, Brandomés, Caxide, Camanzo, Carboeiro, Cira, Piloño, Trasdeza, Carmoega e Ventosa se adscribían a Santiago.

Non obstante, é a partir do século X cando nas áreas fluviais dos vales se comeza a concentrar un número considerable de poboación ermitá e monástica das que permanecen importantes restos patrimoniais con cenobios como o que se atopa en Carboeiro.

identidade

Cunha poboación marcada pola gandería e o agro, sectores aos que se dedica a meirande parte da poboación, a industria abriuse camiño nos núcleos máis densos, con zonas industrializadas que evidencian a súa puxanza, tal é o caso de Área 33 en Silleda ou do Polígono Industrial Lalín 2000; aínda que as raíces rurais continúan vixentes, converténdose nun referente da cultura e tradición. Proba da relevancia do sector gandeiro atópase en Silleda coa Lonxa Agropecuaria de Galicia, na que a tradicional labor de tratante adquire unha dimensión moderna coa dixitalización do proceso evidenciando a innovación que marca a produción das explotacións da comarca.

Esta identidade rural é a que permite crear eventos nos que as novas xeracións toman o relevo e divulgan e participan con orgullo na música, nos costumes e nas romarías máis enxebres, chegando a recuperar o patrimonio herdado como son Os Castros de Toiriz en Silleda ou Os Pendellos de Agolada. Este espírito mantense vivo tamén na gastronomía, adaptando os pratos máis típicos da cociña galega, aos que se lles dedican festas específicas convertidas en reclamo turístico con certificación, como son a Empanada da Bandeira, o Cocido de Lalín ou o Galo de Curral en Cruces, compartindo protagonismo coa Carne ao Caldeiro da Gouxa ou a Festa da Caza de Rodeiro.

Observatorio Coto de Zarragrande

Observatorio Coto de Zarragrande

Construído alá polo ano 1993 por José María López Pérez, membro da Agrupación Astronómica Aller, consolidouse como o único observatorio de Galicia ata a creación...

Casa-Museo “A Solaina”

Casa-Museo “A Solaina”

A Casa-Museo "A Solaina" atópase nun casarío restaurado por iniciativa do artista local Paco Lareo en colaboración con distintos persoeiros do mundo artístico da comarca....

Museo Etnográfico Casa do Patrón

Museo Etnográfico Casa do Patrón

Localizado nunha antiga vivenda de pedra de máis de 200 anos, o Museo Etnográfico "Casa do Patrón" conta cun total de 750 m2 nos que...

Museo Ramón Mª Aller Ulloa

Museo Ramón Mª Aller Ulloa

Como indica o seu nome, o Museo Municipal Ramón María Aller Ulloa rende homenaxe á figura deste ilustre sacerdote lalinense, dende a súa faceta como...

Fundación Xosé Neira Vilas

Fundación Xosé Neira Vilas

Esta Fundación atópase na parroquia de Gres, concretamente na vivenda familiar na que naceu o escritor Xosé Neira Vilas. Coñecida como a "Casa do Romano",...

Pazo de Altamira

Pazo de Altamira

De planta rectangular, consta de dúas alturas, na zona baixa destaca unha pequena bufarda mentres que a planta superior  se caracteriza polas grandes fiestras de...

Pazo de Trasulfe

Pazo de Trasulfe

Segundo os historiadores, edificación que data do século XV. Trátase dunha casona señorial con nave en forma de U que destaca pola súa solaina e...

Casa Fidalgos de Palio

Casa Fidalgos de Palio

Na parroquia de Cercio atópase este emblemático pazo de planta rectangular da que sobresae unha solemne torre. Para acceder á vivenda é preciso atravesar un...

Pazo de Raíndo

Pazo de Raíndo

Situado na parroquia de Piloño, este pazo privado disponse nun recinto amurallado composto por diversas edificacións que agochan un patio interior. A nave da vivenda...

Pazo dos Gil

Pazo dos Gil

Edificio realizado en cachotaría distribuído en forma de L. Dende unha escalinata de pedra accédese a unha solaina na que se agocha o escudo coas...

Festa da Rosquilla

Festa da Rosquilla

Abades, parroquia de Silleda, exalta as rosquillas nunha romaría relixiosa marcada por este doce reposteiro. Os "melindres", nome co que popularmente son coñecidas no municipio,...

Festa do Lacón

Festa do Lacón

A Comarca de Deza é coñecida pola calidade das súas carnes, e moi especialmente polo aproveitamento culinario que do porco se realiza nesta zona. No...

Romaría do Corpiño

Romaría do Corpiño

Un dos santuarios de maior trascendencia do interior de Galicia é o de Nosa Señora do Corpiño por atribuírlle a esta santa propiedades curativas contra...

Festa da Paella

Festa da Paella

Na parroquia de Cortegada, no municipio de Silleda, ten lugar a Festa da Paella dende o ano 2001, data na que os organizadores das festas...

Festa da Carne ao Caldeiro

Festa da Carne ao Caldeiro

Segundo a tradición, o típico prato da carne ao caldeiro foi o resultado do irmandamento xurdido cando os arrieiros de Castela e Estremadura chegaban ás...