botondagaleria2

Historia

A comarca de Deza, pertencente á demarcación provincial de Pontevedra, está integrada por un total de seis concellos; Agolada, Dozón, Lalín, Rodeiro, Silleda e Vila de Cruces. Conforman o que se coñece como partido xudicial de Lalín, o maior da provincia en canto a extensión se refire.

O seu territorio vén imposto polos diversos accidentes xeográficos que a percorren e a limitan, sendo estes mesmos os que a dotan dun gran atractivo paisaxístico e patrimonial que converten a esta comarca de interior en reclamo turístico. Son a serra do Faro e do Farelo ao leste e a do Candán no oeste, xunto co discorrer dos ríos Ulla, Deza e Arnego os límites naturais desta área. Pese a que pola súa situación goza dun clima atlántico, a condición de val de moitas das parroquias, sendo bañadas por estes ríos, permite que xerminen especies mediterráneas que comparten hábitat coa flora e a fauna máis autóctona.

Comarca de DezaDa Alta Idade Media sábese da sucesión de gobernos suevos, visigodos e nobres ata que en 1165 Fernando II cedeu estas terras a Santiago como ofrenda ao Apóstolo. En torno ao século VI os núcleos de poboación estaban estruturados nas xurisdicións de Deza, Dozón e Camba que por aqueles tempos pertencían á provincia de Lugo; mentres Borraxeiros, Brandomés, Caxide, Camanzo, Carboeiro, Cira, Piloño, Trasdeza, Carmoega e Ventosa se adscribían a Santiago.

Non obstante, é a partir do século X cando nas áreas fluviais dos vales se comeza a concentrar un número considerable de poboación ermitá e monástica das que permanecen importantes restos patrimoniais con cenobios como o que se atopa en Carboeiro.

identidade

Cunha poboación marcada pola gandería e o agro, sectores aos que se dedica a meirande parte da poboación, a industria abriuse camiño nos núcleos máis densos, con zonas industrializadas que evidencian a súa puxanza, tal é o caso de Área 33 en Silleda ou do Polígono Industrial Lalín 2000; aínda que as raíces rurais continúan vixentes, converténdose nun referente da cultura e tradición. Proba da relevancia do sector gandeiro atópase en Silleda coa Lonxa Agropecuaria de Galicia, na que a tradicional labor de tratante adquire unha dimensión moderna coa dixitalización do proceso evidenciando a innovación que marca a produción das explotacións da comarca.

Esta identidade rural é a que permite crear eventos nos que as novas xeracións toman o relevo e divulgan e participan con orgullo na música, nos costumes e nas romarías máis enxebres, chegando a recuperar o patrimonio herdado como son Os Castros de Toiriz en Silleda ou Os Pendellos de Agolada. Este espírito mantense vivo tamén na gastronomía, adaptando os pratos máis típicos da cociña galega, aos que se lles dedican festas específicas convertidas en reclamo turístico con certificación, como son a Empanada da Bandeira, o Cocido de Lalín ou o Galo de Curral en Cruces, compartindo protagonismo coa Carne ao Caldeiro da Gouxa ou a Festa da Caza de Rodeiro.

Observatorio Coto de Zarragrande

Observatorio Coto de Zarragrande

Construído alá polo ano 1993 por José María López Pérez, membro da Agrupación Astronómica Aller, consolidouse como o único observatorio de Galicia ata a creación...

Museo Ramón Mª Aller Ulloa

Museo Ramón Mª Aller Ulloa

Como indica o seu nome, o Museo Municipal Ramón María Aller Ulloa rende homenaxe á figura deste ilustre sacerdote lalinense, dende a súa faceta como...

Museo Etnográfico Casa do Patrón

Museo Etnográfico Casa do Patrón

Localizado nunha antiga vivenda de pedra de máis de 200 anos, o Museo Etnográfico "Casa do Patrón" conta cun total de 750 m2 nos que...

Museo Manuel Lamazares

Museo Manuel Lamazares

Neste museo converxen distintas mostras de arte ás que se lle dedican salas específicas segundo a temática. Por unha banda, a sala principal está marcada...

Fundación Xosé Neira Vilas

Fundación Xosé Neira Vilas

Esta Fundación atópase na parroquia de Gres, concretamente na vivenda familiar na que naceu o escritor Xosé Neira Vilas. Coñecida como a "Casa do Romano",...

Pazo da Torre

Pazo da Torre

Situado na parroquia de Merza, esta casona señorial atópase perfectamente amurallada chegando a conservar unha torre defensiva. Nas dependencias interiores contabilízanse un total de 8...

Pazo da Algara

Pazo da Algara

Casona señorial das máis representativas do municipio cruceño. Atópase na parroquia de Gres e distínguese pola súa construción de forma rectangular con dúas alturas. Pese...

Pazo da Viña

Pazo da Viña

Edificación con fábrica en forma de L á que se chega tras cruzar un gran patio pechado. Da fachada principal destacan dúas grandes fiestras rectangulares...

Pazo de Altamira

Pazo de Altamira

De planta rectangular, consta de dúas alturas, na zona baixa destaca unha pequena bufarda mentres que a planta superior  se caracteriza polas grandes fiestras de...

Pazo de Anzuxao

Pazo de Anzuxao

A edificación destaca pola súa construción en pedra sen labrar e a súa disposición en forma de L. Destaca pola súa ampla galería na que...

Malla Tradicional

Malla Tradicional

En Doade, parroquia do Concello de Lalín, recrease cada mes de agosto, dende 1999, un dos traballos do agro máis singulares, o do proceso da...

Romaría da Saleta

Romaría da Saleta

Conmemorando a aparición da virxe no lugar de La Salette nos Alpes franceses, a familia Rivas do Pazo de Sestelo mandou crear unha escultura da...

Festa da Tortilla

Festa da Tortilla

Un dos pratos máis típicos da cociña española e recorrente en calquera romaría é a tortilla, que na parroquia de Laro, en Silleda, congrega cada...

Romaría do Rapaz

Romaría do Rapaz

Trátase dunha romaría singular que non conta con ningunha semellante en toda a comunidade que comezou a celebrarse en 1989 na parroquia de Siador, a...

Festa da Castaña

Festa da Castaña

A parroquia silledense de Breixa celebra dende o ano 2000 un festexo dedicado integramente á castaña, un dos produtos máis significativos de Galicia que se...